Psi (Ψ), letra grega asociada coa psicoloxía.

Wilhelm Wundt (sentado) con colegas no seu laboratorio psicolóxico, o primeiro do seu tipo. Wundt conseguíu que a psicoloxía fose un campo científico independente da filosofía e da bioloxía.

A psicoloxía^[1] (literalmente «estudo ou tratado da alma»; do grego clásico ψυχή, transliterado psykhé, «psique», «alma», «actividade mental», e λογία, loxía, «tratado» ou «estudo») é unha profesión, unha disciplina académica^[2] e unha ciencia que trata o estudo e a análise da conduta e os procesos mentais dos individuos e de grupos humanos en distintas situacións,^[2][3][4][5] cuxo eido de estudo abrangue tódolos aspectos da experiencia humana^[6] e faino con fins tanto de investigación como docentes e laborais, entre outros. Existen diversas perspectivas psicolóxicas,^[7] cada unha coas súas propias teorías e metodoloxías, e en comparanza poden coincidir, influirse, superpoñerse ou mesmo ser contradictorias e incompatibles;^[8] esta variedade dá pé a múltiples acepcións e abordaxes.^[9] Algúns enfoques —como no humanismo— consideran que o método científico non é axeitado para investigar a conduta; outros tales como o condutismo emprégano para comportamentos observables que poden ser obxectivamente medidos.^[4]

Por medio dos seus diversos enfoques, a psicoloxía explora conceptos como a percepción, a atención, a motivación, a emoción, o funcionamento do cerebro, a intelixencia, o pensamento, a personalidade, as relacións personais, a conciencia e a inconsciencia. A psicoloxía emprega métodos empíricos cuantitativos e cualitativos de investigación para analizar o comportamento. Tamén se poden atopar, especialmente no eido clínico ou de consultaría, outro tipo de métodos cualitativos e mixtos. Mentres que o coñecemento psicolóxico é empregado na avaliación ou tratamento das psicopatoloxías, nas últimas décadas os psicólogos tamén están sendo empregados nos departamentos de recursos humanos das organizacións, en áreas relacionadas co desenvolvemento infantil e do envellecemento, os deportes, os medios de comunicación, o mundo do dereito e as ciencias forenses. Aínda que a meirande parte dos psicólogos están involucrados profesionalmente en actividades terapéuticas (clínica, consultaría, educación), unha parte tamén se adica á investigación, dende as universidades, sobre un amplo rango de temas relacionados co comportamento e o pensamento humano.

Etimoloxía |

A verba grega ψυχή (psykhé) quere dicir «alma», «mente», «alento», «vida», «vento frío», «sopro xeado» e era representado simbolicamente cunha bolboreta,^[10][11] mentres que -λογία (-loxía) describe a «fala» ou o «discurso», «tratado», «doutrina», etc.;^[12] polo tanto, psicoloxía significa literalmente «estudo da alma» e denota o «estudo da mente».^[13]

A palabra psicoloxía foi empregada por primeira vez en lingua latina polo poeta e humanista cristián Marko Marulić, no seu libro Psichiologia de ratione animae humanae a finais do século XV ou a comezos do XVI,^[14] e tamén se cita a obra dun autor alemán, Rudolf Göckel, que publicou o texto Psychologia hoc est de hominis perfectione, anima, ortu (Marburg, 1590). O termo difundiuse a través da Reforma protestante en Alemaña e os escritos de Philippe Melanchthon, e tamén se encontra o termo en francés, por exemplo no texto Psichologie ou traicté de l'apparition des esprits, de Noël Taillepied (1588).^[15] En canto á lingua inglesa, a primeira referencia coñecida de psychology apareceu na obra de Steven Blankaart, en 1694.^[16]

O termo non gañou popularidade no eido ilustrado senón até o uso do mesmo a cargo do filósofo alemán Christian Wolff, quen o empregou nas súas obras Psychologia empirica (1732) e Psychologia rationalis (1734).^[13]

Métodos |

Desde a súa xénese como disciplina, a Psicoloxía viuse na necesidade de axustarse á metodoloxía indutiva empírico-analítica, imperante dende o século XVI. Recordemos que antes dese século a ciencia tíñase desenvolto dentro dunha tradición eminentemente dedutiva, onde os fenómenos explicábanse a partir do seu axuste interpretativo coas concepcións filosóficas ou relixiosas do momento.

Se ben é certo que a adscrición da Psicoloxía ó método científico representou un avance significativo, especialmente no concernente ó estudo dos procesos psicofisiolóxicos asociados á percepción, tamén é certo que a descomposición analítica dos fenómenos psíquicos superiores en feitos positivos fai case imposible a súa reestruturación ulterior para a súa cabal comprensión.

O desenvolvemento da ciencia no século XX desmontou a mistificación que tiña creado ó redor do obxecto, pois a teoría da relatividade amosa a interdependencia entre a materia e o movemento, o obxecto e a acción. Con todo, observando a esencia dos diferentes métodos de investigación, atopamos que todas as escolas de Psicoloxía usan o esquema estímulo-resposta, independentemente do enfoque que teñan e da aplicación práctica que fagan del; en realidade, as discrepancias xorden a partir da interpretación teórica que os investigadores asignan ós distintos contornos e ás consecuencias.

Vygotski, Wallon e Piaget coinciden no propósito de superar o feito estático que pretende falar por si mesmo e recoñecen que os mesmos fenómenos poden adquirir significacións diferenciadas, segundo sexa a estrutura que os engloba. Ó respecto, Vygotski convoca unha visión xenética da mente, mentres Piaget propón o método Clínico Experimental e Wallon rexeita calquera método que intente introducir modificacións substanciais na natureza das persoas estudadas.

Notas |

Véxase tamén |

Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  Psicoloxía

Ligazóns externas |

• In-Mind, Quarterly Magazine for Social Psychology


• Páxina sobre psicoloxía social


• Portalpsicologia.org